Bo w każdej wielkiej książce jest kilka książek,
trzeba tylko do nich dotrzeć,
odkryć je, zgłębić i pojąć
Ryszard Kapuściński
(Podróże z Herodotem, Znak, Kraków 2008, s. 208)
Gospodarka o obiegu zamkniętym (GOZ) należy obecnie do najważniejszych kierunków transformacji środowiskowej w Unii Europejskiej. Jej istotą nie jest wyłącznie ograniczenie ilości odpadów, lecz zasadnicza zmiana logiki funkcjonowania współczesnych systemów produkcji i konsumpcji - od modelu linearnego do modelu cyrkularnego, w którym materiały i surowce powinny możliwie długo pozostawać w obiegu gospodarczym.
Olsztyn stanowi w tym kontekście przypadek szczególnie interesujący. Jest to miasto wojewódzkie dysponujące rozwiniętym i relatywnie nowoczesnym zapleczem instalacyjnym, obejmującym instalację mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów komunalnych, zaawansowane systemy selektywnej zbiórki oraz funkcjonującą instalację termicznego przekształcania odpadów, zintegrowaną z miejskim systemem ciepłowniczym. Dodatkowo od 2026 r. system ten zostanie uzupełniony o biogazownię, co wzmacnia jego potencjał w zakresie zagospodarowania bioodpadów i rozwoju rozwiązań zgodnych z założeniami gospodarki o obiegu zamkniętym. Tak ukształtowana infra¬struktura czyni z Olsztyna interesujący obiekt analizy, ponieważ pozwala postawić pytanie, w jakim stopniu rozwój instalacji służących zagospodarowaniu różnych frakcji odpadów rzeczywiście przekłada się na zdolność osiągania poziomów recyklingu wymaganych przez prawo. Jednocześnie przypadek ten dobrze ilustruje jedno z podstawowych napięć współczesnej polityki odpadowej: relację między modernizacją technologiczną systemu, ograniczaniem składowania, odzyskiem energii oraz faktycznym domykaniem obiegu materiałów.
Pracę poświęcono ocenie perspektyw osiągnięcia celów gospodarki o obiegu zamkniętym przez gminę Olsztyn. Jej celem jest nie tylko opisanie zmian zachodzących w lokalnym systemie gospodarowania odpadami komunalnymi w latach 2016-2023, lecz także odpowiedź na pytanie, czy przy obecnej konfiguracji infrastruktury, trendach demograficznych i możliwych kierunkach rozwoju recyklingu miasto będzie w stanie osiągnąć wymagany poziom 65% do 2035 r. Równolegle podjęto próbę oszacowania finansowych konsekwencji niepowodzenia tego procesu. W tym ujęciu praca sytuuje się na granicy trzech perspektyw: naukowej (ponieważ dotyczy strukturalnych uwarunkowań transformacji w kierunku GOZ), branżowej (ponieważ analizuje rzeczywiste technologie i strumienie odpadów) oraz samorządowej (ponieważ pokazuje, że gospodarka o obiegu zamkniętym jest dziś nie tylko wyzwaniem środo-wiskowym, lecz także problemem zarządczym i budżetowym).
[Opis okładki: Minimalistyczna okładka utrzymana w stonowanej zielonej kolorystyce, wykorzystująca symbol gospodarki o obiegu zamkniętym oraz subtelny motyw Olsztyna, podkreślająca tematykę ekologii, zrównoważonego rozwoju i gospodarki odpadami.]