Już po raz trzeci ukazuje się tom rozpraw pod wspólnym tytułem „Między irredentą a kolaboracją". Inicjatorem ukazania się tego wydawnictwa zbiorowego był prof. Sławomir Kalembka.  Cykl ten dotyczy czasów zaborów. W prezentowanym tomie pomieszczono 16 artykułów: od analizy traktatu Ignacego Lubicz-Czerwińskiego poprzez przedstawienie kwestii ubóstwa w odniesieniu do postaw profesorów Uniwersytetu Wileńskiego, życia kulturalnego Wielkiej Emigracji we Francji, ukazania postaci Tadeusza Czackiego, na którego przykładzie - w warunkach zaboru rosyjskiego - rozpatrywany jest moralny dylemat: opór czy uległość wobec zaborcy. W dalszej części tomu podejmowane są takie problemy, jak: integracja polskich środowisk naukowych wokół zjazdów międzyzaborowych, Zygmunt Miłkowski jako spiskowiec, emisariusz, żołnierz, działacz polityczny, publicysta, a zwłaszcza pisarz, praca kulturalno-oświatowa na terenie Galicji na przykładzie Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół". O miejscu kultu tradycji narodowej, której uosobieniem jest dwór w Łańcuchowie, traktuje kolejny tekst. Na przykładzie dwóch pokoleń właścicieli dworu wykazano znaczącą rolę sztuki w odrodzeniu narodowym Polaków na początku XX w. Po upadku powstania styczniowego w ośrodkach gubernialnych i powiatowych konsolidowało się rosyjskie życie społeczno-kulturalne. O klubach rosyjskich i zaistnieniu w ich obszarach Polaków można przeczytać w kolejnym tekście. Dalsze artykuły to: próba ukazania, w jaki sposób sztuka ludowa kształtowała świadomość Warmiaków, jak teatr -  na przykładzie guberni kieleckiej - wpływał na rozwój i krzewienie kultury narodowej, jaką rolę odegrał w umacnianiu polskości na ziemiach białoruskich. Ostatnie teksty to ukazanie postaw społeczeństwa polskiego wobec rosyjskiego zaborcy w Królestwie Polskim w latach 1914-1915 w świetle źródeł legionowych, przedstawienie postaci hr. Karola Korwin-Milewskiego jako konesera sztuki, ale też „polsko-rosyjskiego" magnata. Tom zamyka omówienie prasy polskiej na Ukrainie w latach pierwszej wojny światowej.

Jak podał Sławomir Kalemba we Wprowadzeniu, w sumie w serii Między irredentą a kolaboracją ukazało się 36 artykułów. Dotychczas dominowały teksty dotyczące zaboru rosyjskiego (55%), stąd zrodził się postulat, aby  w przyszłości podjąć kwestie związane z pozostałymi zaborami.